close

ส่วนยุทธศาสตร์และสารสนเทศ

สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดนครราชสีมา

ผู้ดูแลระบบ
ข้อมูลด้านทรัพยากรน้ำจังหวัดนครราชสีมา ปี ๒๕๕๖

 

http://icons.iconarchive.com/icons/arrioch/orbz/24/orbz-water-icon.pngข้อมูลด้านทรัพยากรน้ำ


ทรัพยากรน้ำผิวดิน


      แหล่งน้ำธรรมชาติที่สำคัญของจังหวัดนครราชสีมามี
9 ลุ่มน้ำโดยมีพื้นที่ลุ่มน้ำที่อยู่ในจังหวัดนครราชสีมาประมาณ 20,905 ตารางกิโลเมตร อำเภอที่ได้รับน้ำจากลุ่มน้ำ ได้แก่ อำเภอชุมพวง พิมาย   ห้วยแถลง จักราช โนนสูง เมือง เสิงสาง ครบุรี โชคชัย ปักธงชัย สูงเนิน ปากช่อง ขามทะเลสอ สีคิ้ว โนนไทย ประทาย โนนแดง  บัวใหญ่ ขามสะแกแสง คง แก้งสนามนาง บ้านเหลื่อม หนองบุญมาก รวม 23 อำเภอ      มีรายละเอียดลุ่มน้ำต่างๆ ดังนี้

     น้ำมูล ต้นกำเนิดเกิดจากเขาวง และเขาละมัง ของเทือกเขาสันกำแพงในเขต อำเภอปักธงชัย
     ไหล จากทิศใต้ขึ้นไปทางทิศเหนือ ผ่านท้องที่อำเภอปักธงชัย จักราชวกไปทางตะวันออกเฉียงเหนือผ่านอำเภอ โนนสูง พิมาย ชุมพวง ลำน้ำสายหลัก คือ แม่น้ำมูล มีน้ำไหลตลอดปีและค่อนข้างมากในฤดูฝน ประชากรตามริมฝั่งลุ่มน้ำมูล  ส่วนใหญ่ประกอบ อาชีพทำนาและทำไร่ นอกจากนี้ลุ่มน้ำมูลยังมีโครงการชลประทานขนาดใหญ่ คือ โครงการเขื่อนพิมาย สร้างกั้นลำน้ำที่อำเภอพิมายรวมทั้งฝายหินทิ้ง และโครงการสูบน้ำด้วยไฟฟ้าเพื่อนำน้ำไปใช้ประโยชน์ทางการเกษตร           

     ลุ่มน้ำลำปลายมาศตอนปลาย มีลำน้ำสายหลัก คือ ลำปลายมาศ
 ซึ่งมีต้นน้ำอยู่ในอำเภอเสิงสาง คือ ลุ่มน้ำลำปลายมาศตอนต้น  ไหลผ่านอำเภอลำปลายมาศจังหวัดบุรีรัมย์  แล้วไหลเข้าสู่จังหวัดนครราชสีมาเป็น   ลุ่ม น้ำลำปลายมาศตอนปลาย โดยไหลลงสู่แม่น้ำมูลที่ตอนเหนือของอำเภอชุมพวง ประชากรส่วนใหญ่ตามริมฝั่งลำน้ำประกอบอาชีพทำนา และทำไร่เป็นส่วนใหญ่ มีน้ำไหลตลอดปี แต่ฤดูแล้งจะมีปริมาณน้ำน้อยจนไม่สามารถนำมาใช้ในการเกษตรได้

     ลุ่มน้ำลำปลายมาศตอนต้น
  มีลำน้ำสายหลัก คือ ลำปลายมาศ  ซึ่ง เกิดจากลำห้วยเพียก ลำห้วยโทนและห้วยอื่นๆ ไหลมารวมกันแล้วไหลเข้าสู่อำเภอนางรองจังหวัดบุรีรัมย์ ต้นน้ำเกิดจากเทือกเขาในเขตอุทยานแห่งชาติทับลาน ของอำเภอครบุรี และเสิงสาง น้ำไหลลงสู่ที่ต่ำอย่างรวดเร็วในฤดูฝนทำให้ดินดูดซับน้ำได้น้อยเกิดการชะ ล้างหน้าดินสูง ทำให้ลำน้ำตื้นเขินเร็วและไม่สามารถกักเก็บน้ำได้ มีโครงการชลประทานเขื่อน      ลำปลายมาศอยู่ในพื้นที่ลุ่มน้ำ แต่ประชากรส่วนใหญ่ที่ได้รับประโยชน์อยู่ในเขตจังหวัดบุรีรัมย์ นอกจากนี้ยังมีอ่างเก็บน้ำขนาดกลางและขนาดเล็กอีกหลายแห่ง

     ลุ่มน้ำลำจักราช
 มี ลำน้ำสายหลัก คือ ลำจักราช ซึ่งเกิดจากห้วยสาระเพ็ชร และห้วยจักราชในอำเภอหนองบุญมาก แล้วไหลสู่แม่น้ำมูลในอำเภอพิมาย มีน้ำไหลเฉพาะช่วงฤดูฝน ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำนาและทำไร่  ลำห้วยตอนต้นมีความลาดชันมาก ราษฎรสร้างฝายเป็นช่วงๆ ค่อนข้างมากบริเวณลุ่มน้ำ          มีอ่างเก็บน้ำขนาดกลางและขนาดเล็ก

     ลุ่มน้ำลำมูลบน
ลำพระเพลิง  มีลำน้ำสายหลัก คือ ลำพระเพลิง ลำมูลบน ลำแชะ และลำน้ำมูล      มีความยาวประมาณ 224  กิโลเมตร ซึ่งไหลไปบรรจบกับลำตะคองที่อำเภอจักราช ประชากรตามลุ่มน้ำ    ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำนาและทำไร่ ต้นน้ำอยู่ในเขตอำเภอปักธงชัย และอำเภอครบุรี มีปริมาณน้ำค่อนข้างมากและไหลตลอดปี  ลุ่มน้ำนี้มีเขื่อนขนาดใหญ่ 3 แห่ง คือ เขื่อนลำมูลบน  เขื่อนลำแชะ และเขื่อน ลำพระเพลิง นอกจากนี้ยังมีอ่างเก็บน้ำขนาดกลางและขนาดเล็กอีกหลายแห่ง

     ลุ่มน้ำลำตะคอง ต้นกำเนิดเกิดจากเทือกเขาสันกำแพง ในเขตอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ มีลำน้ำสายหลักคือลำตะคอง
  มีความยาวประมาณ  175  กิโลเมตร ไหลขึ้นไปทางเหนือผ่านอำเภอปากช่อง และ วกไปทางตะวันออกผ่านอำเภอสีคิ้ว สูงเนิน เมือง ไหลลงสู่แม่น้ำมูลที่ตำบลท่าช้างอำเภอเฉลิมพระเกียรติประชากรตามบริเวณลุ่ม น้ำส่วนใหญ่จะประกอบอาชีพทำนา ทำไร่ และปลูกไม้ผล นอกจากนั้นยังมีการเลี้ยงสัตว์ด้วย

     ลุ่มน้ำลำเชียงไกร ต้นกำเนิดเกิดจากภูเขาในเขตอำเภอบำเหน็จณรงค์ จังหวัดชัยภูมิ มีลำน้ำสายหลักคือ ลำเชียงไกร มีความยาวประมาณ
145 กิโลเมตร ซึ่งมีต้นน้ำอยู่ในอำเภอด่านขุนทดและไหลลงสู่แม่น้ำมูลที่อำเภอโนนสูงมีน้ำ ตลอดปีและค่อนข้างมากในช่วงฤดูฝน นอกจากนั้นยังมีอ่างเก็บน้ำขนาดกลางและขนาดเล็ก ฝายน้ำล้นและบ่อบาดาลอีกหลายแห่งประชากรส่วนใหญ่ตามลุ่มน้ำประกอบอาชีพทำนา  ทำไร่  และเลี้ยงสัตว์

     ลุ่มน้ำลำสะแทด ต้นน้ำอยู่ที่ห้วยปราสาทในเขตอำเภอคง
  มีลำน้ำสายหลัก คือ ลำสะแทด มีความยาวประมาณ 35 กิโลเมตร มีต้นน้ำอยู่ที่อำเภอขามสะแกแสง และอำเภอคง มีปริมาณน้ำตลอดปีและค่อนข้างมากในช่วงฤดูฝน และมีฝายน้ำล้นขนาดกลาง ขนาดเล็กกั้นลำน้ำอีกหลายแห่ง  ประชากรส่วนใหญ่ในลุ่มน้ำประกอบอาชีพทำนา ทำไร่ ปลูกไม้ผลและเลี้ยงสัตว์ 

     ลุ่มน้ำชี
  มีลำน้ำสายหลัก คือ ลำน้ำชี ช่วงผ่านจังหวัดนครราชสีมามีความยาวประมาณ 38 กิโลเมตร   มีน้ำไหลตลอดปี และมีปริมาณน้ำค่อนข้างมากในฤดูฝน โครงการสูบน้ำด้วยไฟฟ้าจากแม่น้ำชีของการพลังงานแห่งชาติ  ในพื้นที่อำเภอแก้งสนามนาง และแหล่งน้ำขนาดเล็กอีกหลายแห่ง ประชากรส่วนใหญ่ในลุ่มน้ำประกอบอาชีพทำนา

ตารางแสดงพื้นที่ลุ่มน้ำย่อยที่สำคัญในเขตจังหวัดนครราชสีมา

ลุ่มน้ำย่อย

พื้นที่ลุ่มน้ำ

อำเภอในเขตลุ่มน้ำ

ตร.กม

ไร่

ลำน้ำมูลตอนบน

2,521

1,575,625

ครบุรี โชคชัย เมือง เฉลิมพระเกียรติ

ลำพระเพลิง

2,310

1,443,750

ปากช่อง  วังน้ำเขียว  ปักธงชัย  โชคชัย

ลำตะคอง

3,905

2,440,625

ปากช่อง สีคิ้ว สูงเนิน ขามทะเลสอ  เมือง

ลำเชียงไกร

3,752

2,345,000

ด่านขุนทด  สีคิ้ว  เทพารักษ์  โนนไทย  เมือง พระทองคำ โนนสูง  ขามสะแกแสง

ลำน้ำชี

680

425,000

แก้งสนามนาง  บ้านเหลื่อม คง

 

ลำสะแทด

 

2,457

 

1,535,625

บัวใหญ่ บัวลาย สีดา คง โนนแดง พิมาย   ประทาย ขามสะแกแสง โนนสูง  เมืองยาง

ลำน้ำมูลตอนล่าง

1,565

978,125

โนนสูง  เฉลิมพระเกียรติ  จักราช พิมาย ชุมพวง ลำทะเมนชัย เมืองยาง

ลำจักราช

1,388

867,500

เสิงสาง  หนองบุญมาก  จักราช  พิมาย

เฉลิมพระเกียรติ

ลำปลายมาศ

1,915

1,196,875

ครบุรี  เสิงสาง  ห้วยแถลง ชุมพวง

รวม

20,493

12,808,125

 

ที่มา : โครงการชลประทานนครราชสีมา  ปี 2553

 

http://icons.iconarchive.com/icons/arrioch/orbz/24/orbz-water-icon.pngอ่างเก็บน้ำสำคัญ 


อ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่


     อ่างเก็บน้ำลำตะคลอง ที่ตั้งตำบลลาดบัวขาว อำเภอสีคิ้ว ความจุ ๓๑๔.๔๙ ล้านลูกบาศก์เมตรพื้นที่ 127,540 ไร่

     อ่างเก็บน้ำลำพระเพลิง - ลำสำลาย ที่ตั้ง ตำบลตะขบ อำเภอปักธงชัย ความจุ 19.๖๓ ล้านลูกบาศก์เมตร พื้นที่ชลประทาน  84,960 ไร่

     อ่างเก็บน้ำมูลบน
- ลำแชะ ที่ตั้ง ตำบลจระเข้หิน และโคกกระชาย อำเภอครบุรี ความจุ ๒๗๕ ล้านลูกบาศก์เมตร  และความจุ ๑๔๑ ล้านลูกบาศก์เมตร พื้นที่ชลประทาน 135,400 ไร่

     อ่างเก็บน้ำลำปลายมาศ
- ห้วยเตย ที่ตั้ง ตำบลโนนสมบูรณ์ และสระตะเคียน อำเภอเสิงสางความจุ ๙๘ ล้านลูกบาศก์เมตร พื้นที่ชลประทาน 60,800 ไร่

     อ่างเก็บน้ำขนาดกลาง

     อ่างเก็บน้ำห้วยซับประดู่ อ
.สีคิ้ว ความจุ ๒๗.๖๖๔ ล้านลูกบาศก์เมตร

     อ่างเก็บน้ำห้วยบ้านยาง อ
.เมืองนครราชสีมา ความจุ ๖.๕๑๙ ล้านลูกบาศก์เมตร

     อ่างเก็บน้ำลำเชียงไกร อ
.โนนไทย ความจุ 2๗.๗ ล้านลูกบาศก์เมตร

     อ่างเก็บน้ำห้วยตะคร้อ อ
.คง ความจุ ๙.๕ ล้านลูกบาศก์เมตร

อ่างเก็บน้ำขนาดเล็ก
  
     
     อ่างเก็บน้ำชลประทานขนาดเล็กที่มีอยู่ในเขต มีทั้งสิ้น
473 แห่ง

     การใช้น้ำในปัจจุบันและอนาคตของพื้นที่ลุ่มน้ำในพื้นที่จังหวัดนครราชสีมา
  แบ่งตามกิจกรรมเป็น 3 ประเภท คือ

      (1) ความต้องการน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคและการท่องเที่ยว
      (2) ความต้องการน้ำเพื่อการอุตสาหกรรม 
      (3) ความต้องการน้ำเพื่อการเกษตร  

      สำหรับ ความต้องการน้ำเพื่อการผลิตพลังงานไฟฟ้าและเพื่อรักษาสมดุลนิเวศท้ายน้ำซึ่ง เป็นปริมาณน้ำ ที่ไม่ได้ถูกใช้ให้หมดไป แต่เป็นปริมาณน้ำที่เหลือปล่อยทิ้งไปทางด้านท้ายน้ำ และได้นำมารวมไว้ในการวิเคราะห์ระบบแหล่งน้ำด้วย ผลการประเมินความต้องการใช้น้ำในปัจจุบันและอนาคตในกิจกรรมหลักทั้ง 3 ประเภท สรุปได้ดังนี้

ความต้องการน้ำของจังหวัดนครราชสีมา

กิจกรรม

ความต้องการน้ำของ จ.นครราชสีมา เฉลี่ยรายปี (ล้าน ลบ..)

สภาพปัจจุบัน

สภาพอนาคต (..2575)

อุปโภคบริโภคและการท่องเที่ยว

84.88

141.86

การเกษตรในเขตชลประทาน

1,618.64

1,761.97

อุตสาหกรรม

98.04

280.91

รวม

1,801.56

2,184.74

 

http://icons.iconarchive.com/icons/arrioch/orbz/24/orbz-water-icon.pngพื้นที่เสี่ยงภัยธรรมชาติ

 


     จังหวัดนครราชสีมามีพื้นที่รับน้ำฝนรวม
55,142 ตารางกิโลเมตร  ปริมาณน้ำท่ารวม 9761 ลบ.ม. / ปี ปริมาณน้ำฝน ระหว่างปี 2545 ถึง 2551 จะอยู่ในช่วง  824.40  มม. ถึง 1,380.40 มม. ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย 1,357.7  จำนวนวันฝนตก 124  วัน  ซึ่งปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย  และจำนวนวันที่ฝนตกมีแนวโน้มคงที่ 

     1. พื้นที่เสี่ยงภัยต่อการเกิดน้ำท่วมขัง จังหวัดนครราชสีมาบริเวณที่ราบริมแม่น้ำมูล แม่น้ำชี และแม่น้ำสาขาใกล้จุดบรรจบแม่น้ำสายหลักทำให้มีความเสี่ยงต่อการเกิดน้ำท่วม ขัง
    
     2. พื้นที่เสี่ยงภัยต่อการเกิดดินถล่ม มีพื้นที่เสี่ยงภัยในเขตจังหวัดนครราชสีมา 4 ตำบล ใน 3 อำเภอ

     3. พื้นที่เสี่ยงต่อการเกิดไฟป่า จังหวัดนครราชสีมามีพื้นที่เสี่ยงภัยต่อการเกิดไฟป่าบริเวณทางด้านทิศตะวัน ตกเฉียงใต้ของพื้นที่โดยเฉพาะในเขตอำเภอปากช่องและอำเภอวังน้ำเขียว

     4. พื้นที่แล้งซ้ำซาก พื้นที่จังหวัดนครราชสีมาประสบภัยแล้งในระดับรุนแรง

     5. พื้นที่เสี่ยงภัยแล้ง จังหวัดนครราชสีมา

ที่มา : กรมทรัพยากรน้ำ ๒๕๕๕